Akcyza lub podatek akcyzowy jest podatkiem pośrednim nakładanym na niektóre wyroby konsumpcyjne.

W krajach Unii Europejskiej podatek akcyzowy podlega harmonizacji, co oznacza wspólne zasady produkcji, przemieszczania i przechowywania wyrobów akcyzowych oraz wymiaru i poboru akcyzy od tych wyrobów. Stawki akcyzy na poszczególne wyroby są określane przez poszczególne państwa członkowskie, nie mogą one jednak być niższe od poziomów ustalonych w dyrektywach.

Opodatkowaniu akcyzą podlegają następujące kategorie wyrobów:

- produkty energetyczne (ogólnie wszystkie wyroby służące dla celów napędowych lub grzewczych), - energia elektryczna, - napoje alkoholowe (piwo, wino, produkty pośrednie, wyroby spirytusowe), - wyroby tytoniowe (papierosy, cygara, cygaretki, tytoń do palenia,

Ponadto polskie przepisy przewidują specyficzne regulacje krajowe dotyczące opodatkowania akcyzą innych produktów, przede wszystkim samochodów osobowych i niektórych kosmetyków – określanych jako wyroby akcyzowe „niezharmonizowane”. Zasady wymiaru i poboru podatku od tych wyrobów wynikają z wyłącznie z krajowych, autonomicznych regulacji, do których nie ma zastosowania system akcyzy unijnej.